A BONECA DE CRISTINA

Contoume a Cristina, unha trasnada, e prometinlle escribila con disimulo para que non saibades de quen se trata. A historia comeza asi: 

— Meus pais, a Rosa e o Moncho, tiveron catro fillos alo polo final dos anos corenta, dous homes e dúas mulleres. Roberto, Cosme, Lupe e  a Cristina, e dicir eu, a mais pequena.

— Os catro saímos agudos e intelixentes, a que mais eu, e, coma viviamos en Compostela fixemos carreiras universitarias gracias aos enormes sacrificios dos nosos proxenitores. 

 A miña nai Rosa traballaba de costureira na casa, e o meu pai estaba empregado coma mecánico de coches nun taller preto do que hoxe é a Praza de Galicia. 

 —Os catro vivimos toda a nosa vida ate o de  hoxe, mellor cos nosos pais, que é mais do que lle agarda aos nosos fillos.

Cando nenos, a miña irmá Lupe e mais eu rifabamos entre nos, pero queriámonos moito. 

Chegado o tempo dos Reis Magos, o papa e a mama mercában  un regalo para cada un, un so regalo, porque  as contas non daban para mais, pero alimentaban a ilusión nosa  con este detalle tradicional.

—A Lupe, tiña un  xenio do demo, e sen querelo dominábame a min e ate o intentaba cos meus pais.

 Eles por buscar paz, procuraban co regalo de Reis para Lupe fora o mellor, e asi evitar celos e  as súas fortes perrenchas. 

A mellor moneca, a mais bonita, a mellor vestida, ano tras ano era para ela. Eu o constataba e calaba.

 

—A miña moneca era  sempre a mais  fea, pero eran – razoaba eu-  os  Reis Magos  quen decidían, e facían o que lles petaba, como case todos os reis.

Pasaron os anos, os meus  irmáns creceron, e deixaron de crer nos Magos, todos, menos eu, e eles  tiñan coidado de manterme a ilusión que tiveran.

 A verdade é que eu tiña  escoitado algunhas frases e  cousas relacionadas cos Reis, ditas con disimulo, pero con indiscreción  entre eles, e, desde aquela comecei a sospeitar algo... 

A noite de Reis daquel ano foi moi especial. 

—Decidín conter o soño, non durmir, para comprobar as miñas sospeitas e, as escondidas, bebin medio vaso de café, pois lle oíra dicir a meu irmán Roberto que axudaba a manterse esperto e así poder  estudiar de noite sen o barullo noso polo día. 

—Pasada unha hora escoitei ruídos moi leves, serían os Reis pensei? 

O pouco puiden ver aos meus pais facendo de mensaxeiros reais, e caín na conta da maxia desa noite.

 Deiteime de novo para erguerme media hora mais tarde cando a casa estaba en silencio, e con moito coidado dirixinme ao comedor. 

Alí a carón do pequeno belén estaban os regalos.

 En dúas caixas iguales e nas tapas escrito en letras de imprenta liase, “para Lupe” e na outra “para Cristina”. 

Levantei a tapa da miña caixa e puiden ver unha moneca con ollos tristes, unha perruca de estropallo, e un vestido arrepiante de color amarelo.

—Despois, picada pola curiosidade, mirei na caixa de Lupe. Aquela moneca tiña a cara de porcelana fina, pelo louro, ollos ledos, unha grande pamela e, un vestido de lunares. 

O de sempre pensei. 

Pero axiña decateime que aquelo non o decidiran os Reis, senón que fora cousa dos meus pais!

Nese momento ocorréuseme a trasnada.

 —Pensei, se quero ter unha moneca como é debido, so teño que cambiar as tapas que levan os carteis. Dito e feito. Despois de aquelo regresei a cama, e durmín coma unha santa.

—A mañá, e ben cedo, os gritos dos meus irmáns e pais anunciando a chegada dos Reis Magos a sacáronme da cama, e todos fomos abrindo de un en un, e por orde de idade, os regalos: Un estilográfica para o Roberto, un tren de madeira para o Cosme, e chegoulle a quenda a Lupe...

— Abriu  a súa caixa e nela apareceu aquela moneca fea coma un corno. Mirou de súpeto para os pais e irmáns maiores, e todos quedaron con cara de estrañeza...

 —Eu, de seguido abrín  a “miña caixa” e atopei a preciosidade prevista.

 Din un berro de alegría finxida e díxenlle a todos que era a moneca mais bonita do mundo, e que os Reis Magos debíanme de querer moito ese ano. Debinme portar moi ben!

 Ademais din saltos de alegría para rematar a xogada...

—Todos sorrían, ate a Lupe.

O papa e a mama os recordo apampados pero estaban risoños tamén e con moito amor nos seus ollos.

  

—Nunca lle contei isto a ninguén e non sei porque cho conto, pois sei que vas escribilo e destripalo. 

Agardo que non deas nomes verdadeiros, e disimules  como fan os Reis Magos es os pais, non vaia a seren que a Lupe se decate daquela debilidade súa e se alporice de novo comigo agora de vella...

 A BENIGNA E O RISCO

A señora Benigna, menciñeira e compoñedora, tiña creto de seren bruxa  desde fai mais de  setenta  anos.

 O certo é que lle correron esa fama na parroquia despois de descubrirlle  nun ollo unha mancha ca forma dunhas patas de sapo.

 Segundo o médico, era unha mancha sen importancia chamada melanoses, pero as razóns científicas non convenceron a ninguén, 

A Benigna cando era nova, pasaba por seren unha muller moi  guapa  e namoradeira. 

Tivo dous mozos en tres anos, e, os dous morreron ao pouco de ter relacións con ela, síntoma claro, pensaron os veciños, das súas malas artes, ou peor aínda, por celos do demo,  o que ratificou a súa condición de bruxa coma indicaba a pata de sapo do seu ollo.

Fai moitos anos disto e un día despois de atender na súa consulta a miña bisavoa Rosalía, que tiña caída a espiñela, advertiulle, con certo misterio, que se gardase cedo  na casa, pois unha desas noites tiña escoitado dun veciño, que a Estadea ou Santa Compaña ía facer unha aparición preto do seu fogar. 

 Un home do lugar ía morrer, e,  a pesares de que ela non cría nestas cousas, mellor era o confinamento preventivo, coma diríamos hoxe.

O certo é,  que  dias despois finou don Lourenzo, o home mais rico da bisbarra que estaba polo visto coma un buxo de saúde.

 Esta inexplicable morte repentina foi atribuída por toda a parroquia ao mal de  ollo de Benigna.

Debateuse  esta situación entre o alcalde, o crego e o farmacéutico do concello, coñecido coma o Risco, e non se chegou a una conclusión definitiva, porque o cura quería excomungala e ate  queimala,(porque a pesares de non existir xa inquisición o párroco era un Torquemada en  pequeno), e o farmacéutico, pola contra, sostiña que don Lourenzo morrera seguramente dun enchente de cocido  e viño, porque tiña a tensión moi alta e padecía do corazón, cousa que el coñecía de abondo  polas medicacións receitadas polo cardiólogo de Compostela, e que don Lourenzo compraba regularmente na botica. 

O alcalde, ao non acadar acordo entre estas “autoridades”, nin ter a quen colocarlle a responsabilidades da súa decisión final, fixo o que tiña que facer, e dicir, nada de nada, ao  igual que algúns políticos fan hoxe mesmo con bo resultado electoral.

Foi o primeiro choque entre relixión e ciencia que se dou naquel Concello.

 Despois chegou a guerra civil, e da señora Benigna e mais o farmacéutico Risco nunca mais se soubo na parroquia. 

Uns dicían que foran os dous “paseados” ela por bruxa, el por  ateo; outros xuraban que os viran  entre os mortos da Santa Compaña, pero, a miña bisavoa, comentaba que  se escribía con eles, e que vivían  en Bos Aires, el ao fronte dunha farmacia, e ela, de enfermeira, axudando sabiamente a un traumatólogo porteño, que gracias aos coñecementos de Rosalía implantou  unhas novas técnicas de rehabilitación e cobrou celebridade internacional, ademais de cobrar moitísimos pesos polas consultas, gracias a  sona de “compoñedor  titulado pola Universidade de Compostela”. 

Casaron o Risco e a Benigna, e tiveron un fillo e unha filla.

O fillo, fíxose, físico nuclear e piloto de guerra; chegou a colaborar  no proxecto Manhattan, e dicían que andaba por aquel entón disposto a bombardear a aldea do seu pai con unha ou dúas bombas atómicas, e, a filla, coma medico psiquiatra, publicou un libro que leva por titulo : “A maxia na Galicia. A incrible arte desa Terra para producir resultados contrarios as leis naturais”.

Parece un conto de meigas, non si?

Pero así foi, e mais en boa medida, así é!

  

     

 ROBERTO DE CASTREXE

Teño por costume, coma moitas persoas, quedar de cando en vez cos amigos nun bar, nunha rúa, ou na súa casa. Por mor da pandemia os frecuento menos, pero falo con eles de seguido  por teléfono. 

O  amigo Roberto, non sei porqué razón nunca quixo ter teléfono,  e, no seu caso, teño por forza que iren a súa casa se quero falar con el. 

Roberto de Castrexe, vive no  Sardiñeiro, e  nunca me deixa marchar do seu fogar sen unhas  maragotas, unhas fanecas ou no mellor dos casos unha ou dúas fermosas robalizas.

Eu afíxenme a levarlle sempre unha torta de Santiago, das de verdade, feitas con améndoa, azucre e ovo. Devece por elas!

O meu amigo pasou moitos anos traballando nas plataformas petrolíferas do Mar do Norte, entre : galegos, portugueses,  italianos, noruegueses, alemáns, e marroquís.

  Despois faenou en cargueiros, que tiñan a súa base en  Hamburgo, e finalmente, xa de xubilado, sae a pescar en solitario na súa dorna “Cuca” polas augas de  Estorde.

Se lle preguntas como se entendía nese  babel de etnias e de idiomas, móstrase perplexo e dime con toda naturalidade: e como ía ser?... en galego! 

—A bordo todos falaban mellor ou peor o galego, desde o capitán, case sempre alemáns, ate os compañeiros estranxeiros.

—É, o que teñen os idiomas, as persoas, e as institucións, cando hai maioría de falantes, me di. 

 Se ademais esas persoas, ou institucións, as  ocupan,  coma nos, postos  clave na cociña, no mantemento, e nas máquinas, tense moito resolto a bordo, igual pasa na política, cas leis, ou na xustiza, ou non? 

— Naquelas longas campañas, do mesmo xeito que facemos nas casas e nas nosas festas familiares unha vez rematada a xornada,  na sala do persoal nas plataformas, e no salón de popa nos cargueiros,  contabamos e  cantabamos historias da nosa terra que chegaban ate emocionar  aos compañeiros de outras nacións.

 Contoume o Roberto, nesta ocasión, unha anécdota convertida en chiste, dun dos grandes animadores daquelas reunións, o seu  amigo  Ma-Ma-Manuel,  asi coma sona, porque  con ese nome constaba no seu carné e cartilla de embarque.

— Ma-Ma-Manuel Ro-Rodriguez, dime o Roberto, explicaba sempre nesas reunións,  antes de contar brincadeiras, e para aqueles que non coñecían a historia do seu nome, que  cando se tiña que  presentar aos diferentes capitáns, estes, obrigábanlle a repetir o seu nome  de viva voz, para logo preguntarlle de seguido se era  tatexo.

—Ma-Ma-Manuel, contestáballes que o  tatexo era o seu pai, e o encargado do rexistro civil un fillo de puta, asi a cousa quedaba aclarada. 

Nos abordo chamabámoslle, polas dubidas, Manolo, e morra o conto!

 O Roberto agasalloume, nesta ocasión, ademais de ca súa conversa, con un congro polo aberto e un robalo, en caldeirada, eu correspondinlle ca torta de Santiago coma lambetada.

  Falamos nese xantar da nosa vida, dos nosos desexos, da familia, para compartir deste xeito a nosa memoria, porque somos o que recordamos. 

Despedímonos con unha fonda aperta. 

Eu marchei cavilando despois do xantar, que  saber conservar e coidar aos amigos, é facelos sempre  mais amigos... e, a gastronomía axuda moito a practicar os cinco sentidos a carón dos sentimentos.     

O ARCA DE NOE

 

O ARCA DE NOE 

Contaba o meu tío Manolo unha historia que poido ser real relacionada con unha tasca de Iria Flavia, co seu propietario que imos chamarlle  Xosé, e con  don Camilo José Cela.

Ao parecer don  Camilo frecuentaba ese lugar, onde non adoitaban cobrarlle pola consumición primeira, e a segunda a pagaban os seus admiradores. Nesa tasca  incluso  chegou a manter  certa amizade co dono da mesma e algúns clientes. 

Un dia de moitísima chuvia e  mentres  o Xosé e o Camilo bebían  en solitario unhas cunca de ribeiro, ca súa correspondente ración de polbo, preguntoulle o taberneiro, seguramente  inspirado na treboada:

—Don Camilo que hai de certo niso do diluvio universal?

E o Camilo, contoulle polo miúdo o mito do Xéneses.

Correuse enseguida  a voz entre os clientes e días despois pedíronlle ao Xosé que llo contara a eles.

O Xosé  contoullo en versión propia, que segundo afirman os que  a escoitaron di así:

—Os homes de aquela eran moi pecadentos, moi malos, moi malos, moi malos,  uns castróns todos, menos un que se chamaba Noe.

—Deus quixo castigalos a todos  e díxolle a Noe que fixera un barco grandísimo, grandísimo,  e que metera nel a tódolos animais.

Un burro e unha  burra, un elefante e unha elefanta, un  león e  unha leona, un mono e unha mona, un can e  unha cadela... e tamén  a súa familia que era  moi numerosa. 

 —Deus, sei que lle comentou a Noe: unha vez remates o barco, que chamaras o Arca, métete nel de seguido coa túa familia e os animais, porque Eu vou a afogar a todos os demais homes, e ao carallo!

—O Noe, bastante atemorizado, púxose ao traballo e construíu aquel barco  grandísimo.

 E despois, entrou nel ca súa familia e tódolos os animais como lle tiña ordenado Deus.

 —Pouco despois empezou a chover e a chover e a chove e chover,  e as persoas de fora da Arca  afogáronse sen remedio.

—Os animais do barco cando chegou a primavera, comezaron a  pórse nerviosos e para se entreter e por natureza, os machos empezaron a querer montar nas femias. Entón a Arca comezou a bandear perigosamente.

—O Noe alarmado díxolle aos fillos: non sei que pasa pero isto vaise a piques! 

Un dos fillos tranquilizouno e  aclaroulle que os animais estaban en celo.

—E que podemos facer? Preguntoulles Noe.

—Outro dos fillos doulle a solución: Cortámoslle a miñoca a tódolos machos,  e  entregámoslle un tícket, para que poidan recollela ao rematar o diluvio.

—E asi se fixo.  

—Calmáronse todos pero quedaron  moi tristes, moi murchos, calados, e sen humor.

Home claro! contestáronlle unanimemente  os clientes botando a man ao peto do pantalón para unha comprobación rutineira. 

—Polo visto o único que andaba alegre rindo a gargalladas, e dando brincos de alegría era un mono que saltaba de babor a estribor. 

—O Noe chamouno inmediatamente, e pediulle enerxicamente  unha explicación a tanta ledicia.

—O mono ria e ria e con tanta gargallada tardou en explicarse, pero o Noe, serio e moi teso, agardou a que se calmase. 

Ao final sei que aquel mono lle dixo: Estou contento porque cambieille o meu  tícket ao elefante!!!

Ai vos queda esa versión que vai saber se non e a boa...!

 

 UNHA HISTORIA DE AMOR

(Dedicado ao meu amigo e oftalmólogo Pedro Pacheco)

A estraña historia de Rosalía, miña afillada, deuse a partires do seu nacemento.

 Naceu con dous ollos – como case todo o mundo- pero de cor diferente cada un.

 A iso chámanlle os especialistas heterocromía.

 Pero o que non se explica cientificamente é porqué Rosalía vía –segundo por que ollo mirase – o mundo e as persoas dun xeito ou de outro.

 Co ollo da dereita, de cor azul, vía o mundo coma ti ou eu, e co outro esculcaba as persoas por dentro e dicir as súas intencións e ate os seus pensamentos.

 Por un ollo vía o mundo e as persoas, e polo outro ollo  comprendía o mundo.

 Iso,  pasa as veces coa intuición e con unha cabeza  ben adestrada, pero ela o fai sinxelamente co seu ollo verde.

A Rosalía contoume este verán que estaba moi namorada dun mozo chamado Lois, pero nunca quixo miralo solo co ollo verde por medo a descubrir que non era o home indicado, e porque para ela, o amor non debía ser imposto nin pescudado.

 Ademais, me dixo con convicción, que o seu corazón latexaba con serenidade e alegría.

Fai unha sema e paseando da man co seu mozo, sei que  subiron ate o faro a hora do solpor, que era  cando  os primeiros destelos do mesmo iluminaban con forza o  mar.
 
Na punta do cabo Rosalía xirouse para verlle o rostro ao seu amado e un raio de luz da lanterna feriu o seu ollo azul e a cegou,  perdendo a visión do mesmo por uns instantes.

Cando se  volveu a mirar a Lois, a Rosalía so podía velo a traveso do seu ollo verde, e descubriu entón o sorriso do seu rostro, e nese sorriso, díxome emocionada, agochábase un mundo enteiro cheo de incertezas, dubidas, alegrías e  de  penas, pero  xuntos! 

Mais tarde a Rosalía confesoume que cando se bicaron comprendeu co amor era algo cego, pero aquelo que sentía sen dubida, era o que xa  lle anunciara  seu corazón.
       

  

 

  

 

 

O TIO ANTÓN E A LINGUAXE DOS ANIMAIS

 

(Para contarlle aos netos ou aos fillos pequenos)

 

 

O  noso tío Anton, éravos un home que falaba cos animais da aldea onde naceron os meus pais.

 

 Cando nenos, contábanos as historias de algúns deles que el coñecía ben, e mais explicábanos cos mesmos, tiñan a súa linguaxe propia e que podía seren traducida ao galego sabendo entendelos.

 

O tío Anton sabía estas cousas porque os animais e mais el entendíanse cacarexando, ladrando, muxindo, ou gruñindo,  moitas veces.

 

 As galiñas tiñan pouca fala, dicía, pero  a súa expresión, xestos, e movementos cadenciosos completaban esa carencia.

 

 Cando cacarexan, dicíanos tío Anton, non é unicamente porque puxeron un ovo, o que nos queren advertir tamén e dun problema  e reclamación que teñen cos seus pes  espidos desde sempre.

 

 Canto cantan din: “co-cocorocooo, cocoroocoo,  co cocorocooo!!! o que quere dicir: “por, porporpoñer ando descaaalza!!!..” e o galo, que  as entende cando as escoita lles resposta sempre,   “kikiriquiiiiiiiiiiii- poisporiso, poisporiso!

 

 E deste xeito  dálles xentilmente a razón.

 

Nos, imitabamos o canto das galiñas e dos galos, e despois dun rato de practicas afinando entendiamos que era así mesmo, sen dubida algunha.

 

Cos contos dos paxaros pimpíns e chaschás  o tío Antón explicábanos mellor  que na catequeses da parroquia coma eses paxaros,  cando as tropas de Nerón preguntaban por  Xesús neno e polos seus pais na súa fuxida, os  axudaban a se esconder.

 

Nesa historia, os soldados, nunha viaxe no tempo e no espazo, perseguindo a familia de Xesús, facíanlle a pregunta aos veciños do lugar se os viran pola bisbarra,  e os pimpíns  anticipábanse a eles e  contestábanlle antes de que falaran os paisanos, dicíndolles: “pimpín por aquí non os vin” e o chaschás desde lonxe o ratificaba, “chaschás por hai ben vas” e así enganaban as tropas que collían o camiño equivocado.

 

Os pimpíns e os chaschás fixéronse  nosos súper heroes bíblicos, cando non existían os cómics.

 

Os cans, segundo o tío Antón non son “cheiracus”  porque lles guste, ou axude a identificarse uns a outros, coma se non fora de abondo mirarse aos ollos e as orellas para se coñecer, o fan, porque dende hai moitos anos nunha festa de sociedade, o mesmo cos homes sacan o sombreiro, os cans deixaban os rabos no colgadoiro.

 

 Un incendio no casino obrigounos a todos a saír correndo, e cada can colleu o primeiro rabo que atopou.

 

–Agora cando se atopan uns cans con outros,  non van a cheirarse o cu, senón a comprobar se o rabo que leva ese can é, ou non, o del.

 

Hoxe xa non hai  case ninguén que  saiba falar cos animais, e  as historias  que lemos na prensa contan o que sucedeu (mais o menos segundo quen mande), pero a imaxinación destes contos, explica o que debería ter sucedido.

 

 Xa sabemos que aquelas historias son parte de lendas galegas coñecidas, pero daquela, para nos, eran simplemente historias marabillosas.

 

A min, agora de vello, resúltanme mais cribles esas historias  do tío Antón, que moitas das novas dos medios de comunicación.

Porqué na vida a ilusión, a imaxinación e a esperanza contan mais que certas verdades interesadas.

 

 Eu, ao meu neto, penso contarlle os contos sobre os rabos dos cans, a axuda dos pimpíns e chaschás, e, os significado do cacarexo das galiñas, gústelle ou non aos meus fillos...!

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 COSME O AGUARDENTEIRO ADESTRADOR DO FUNGUEIRO CLUB

 

O Cosme é un home sentencioso feito a si mesmo.

 

 Foi a escola dous anos e o resto aprendeuno da educación que se deu a si mesmo.

 Ten uns  50 anos e traballou sempre de augardenteiro na bisbarra, que é terra de mal viño e bo augardente.

 

Vive na parroquia de Cerdeira, e  no cartel anunciador da mesma puiden ler  escrito con aerosol  “cerdos”, en castelán;  non polos porcos que habelos hainos, senón por un tradución trabucada que  debeu confundir cerdeira, de cereixas, con porcos.

 

O Cosme, e bo amigo do párroco e faille de sancristán os domingos.

 

 O sacerdote, don Crisanto, é un home de ben, de ben e vai, porque levase ben co alcalde do concello, co de agora e co de antes, cando mandaba Franco.

 

Un veciño deses que presumen agora de esquerdas, me conta o Cosme, desas malas linguas que hai, cando fala  do sacerdote, separa ao falar na taberna, diante dos amigos, o “sa” de “cerdote”.

 

Iso non  quere dicir o que pensades, pois don Manuel, e home limpo de corazón aínda que ten moi estragada a sotana e ate por non ter non ten cuarto de baño con ducha  na reitoral.

 

O Cosme, non quería  seren alcalde de barrio de ningún xeito,  e foi iso o motivo suficiente para que todos na parroquia llo pediran ao alcalde do municipio, home moi popular que leva trinta anos ao fronte do concello.

 

Fai un ano, o Cosme, me explica con orgullo, axudei  a montar o equipo de fútbol da parroquia, o “Fungueiro Club”,  metinme a adestrador, presidente, e fisioterapeuta do mesmo, facendo unha escolma entre os mozos afeccionados do lugar.

 

 As lesións melloran moito con augardente, me comenta, e os ánimos para gañar os encontros, con un pequeno  grolo do mesmo antes de saír ao campo.

 

No ultimo partido contra os xogadores mimados da alcaldía e da parroquia sede do municipio, houbo de todo, malos modos, patadas, e sobre todo moitos xuramentos dos futbolistas do Fungueiro Club,  que fixeron baixar a tódolos santos ao campo.

 

Aquelo, diante da autoridade eclesiástica presente de don  Crisanto, moi afeccionado ao balón pé, foi demasiado, recorreu a garda civil, detivose o partido, que xa estaba roto, e propuxo a federación  unha  sanción de 1000 euros coma penitencia.

 

Ao non ter medios para pagar a cantidade, o Cosme, e todo o equipo recorreron  ao alcalde que amablemente os recibiu no salón de plenos.

 Prometeulles nun discurso que se recordará coma rotundo e claro axudar a pagar ou evitar a sanción, e advertiulles que non estaba ben xurar, nin comportarse dese xeito no campo de fútbol, e rematou a súa disertación dicíndolles :  

 

—Sodes a hostia, non tedes nin educación, nin sabedes o que é o  xogo limpo, me cago en tódolos santos e mais  no dios que vos fixo.

Veña ide para casa castróns, que xa falarei eu con don Crisanto e co sarxento da garda civil.

 

E despois, a cousa amañouse a mar de ben!

 

 

 

 

 

 

 

 

O VIÑO DE ROQUE

O VIÑO DE ROQUE

 

 O Roque, fillo de familia moi humilde, foi o contable dunha pequena empresa dedicada a fabricar licores en Vigo durante moitos anos.

 Sendo  novo casou de penalti cunha moza de casa rica da parroquia de  Andrés en Ribadumia, en contra da vontade da familia dela.

O sogro do Roque, o señor Roxelio, nunha ocasión fai uns anos, e con motivo dunha visita do xenro a casa grande de Ribadumia, e  co ánimo de humillalo e burlarse del propúxolle o seguinte:

—Mira Roque como traballas nunha  empresa do sector, dou por feito que saberás preparar un bo viño,  ti, xa sabes que teño uns cen ferrados plantados con vides de albariño, treixadura, e loureiro. Supoño coñeces bes esas calidades.

Ai tes un pequeno barril, un coitelo e unha cesta, recolle as uvas e  demóstranos que cando eu falte, ti, poderás preparar a colleita e  facer algo útil ademais de contar os cartos dos ricos.

O Roque, que  sabía de números, costes de produtos, alugueres e hipotecas, pero de viños e licores nada de nada,  díxolle sen pensalo, iso está feito, o viño non ten segredos para min.

Nada mais chegar a súa empresa dirixiuse ao enólogo da mesma e contoulle  o reto do sogro  entre saloucos, e a súa estupidez o aceptar esa endiañada encomenda.

 O enólogo, por acalmalo,  propúxolle un plan, o llo explicou polo miúdo varias veces:

 —Tes que escoller os mellores acios, desinfectar o barril, facer un pé de cuba, e sobre de todo controlar a temperatura da fermentación.

 Doulle un termómetro da empresa, e recomendoulle unhas bolsas de plástico para enchelas de auga e conxelala, por se na fermentación “collía moita temperatura o fermento, morría ca febre, e non fabricaba ou desdobraba mais alcohol”.

Chegado o tempo da vendima, e aproveitando unha ponte festiva, o Roque, foise a aldea e buscou a cesta para recoller dous días antes da colleita uns acios de uvas, e deste xeito preparar o pé de cuba, entre as risas dos da casa.

Foi un por un foi escollendo os mellores, os mais maduros os mais sans e bonitos.

 Estrullou as uvas recollidas nunha bañeira de zinc e apartoulles a cangalla para facer o pe de cuba; outra vez entre as gargalladas dos da casa, que descoñecian esa  técnica para obter fermentos de arranque inmellorables.

Participou cos demais na colleita dous dias despois, e seguiu escollendo as mellores uvas entre a indiferenza e desprezo do sogro. A fin de contas eran uns poucos quilos.

No seu pequeno barril mesturou as uvas da colleita persoal e as recollidas dous días antes para o pe de cuba, que estaban fermentando, o que provocou o arranque da súa colleita as poucas horas.

 Tomoulle a temperatura ao viño varias veces, e baixoulla ate os límites aconsellados cas bolsas cheas de xeo, para  deste xeito conseguir aumentar o grado alcohólico de forma natural.

Dia e noite coidou do seu viño coma se do fillo, que non tiña, se tratara.

O Roque, provocou moitas veces as burlas e chacotas dos presentes que non entendían nada das súas idas e voltas.

Meses despois, chegou o tempo de abillar, amañaron os bocois, e tamén o pequeno barril do Roque.

Chegaron os amigos expertos catadores a probar e valorar  a colleita.

Preparouse un pouco de xamón, queixo, e pan, nunhas bandexas, para alternar entre  probas.

Un dos “especialistas” mais  afamados era o parroco Don Froilán, catador respectado en todo tipo de viños, incluídos os da misa, e home de sentencias finais irrevogables para tódolos presentes.

Cataron os caldos do señor Roxelio.

Agardaron  todos con expectación o veredicto.

 O cura mirando para o sogro do Roque espetoulle sen piedade:  Este viño Roxelio inda  ten a xesta, ten que pasarlle moito frío por riba para poder bebelo. Estache con moita acedume. !

Os demais asentiron con unanimidade.

Chegou a despedida dos invitados, e cando ían saíndo da adega o Roque con un fío de voz  díxolles:

E logo non proban o viño que eu fixen?

E degustaron aquel viño, e  miraron ao tras luz a súa cor, uliron o seu aroma,  e finalmente volveu a falar o señor cura, esta vez con voz de púlpito en domingo e con un sorriso anxelical sei que  sentenciou :

Este é o mellor albariño que teño probado en moitos anos, este viño devólvelle a fe a calquera, isto é unha  prodixiosa obra da arte..!

Desde aquela o Roque mira por riba do ombreiro ao seu sogro, que non lle volveu a pedir mais colaboracións vinícolas, e lle colleu  unha admiración respectuosa; suplicándolle entón lle explicara como se facía o famoso “pe de cuba”.

E xa se sabedes o resto, a quen sabe facer bo viño, non lle faltan amigos!

Por iso o Roque desde aquela ten no seu sogro un dos seus mellores valedores.

   

     

ME CAJO NO VIRUS, EN SERAFINA, E MAIS EN QUEN OS FUNDOU

“ME CAJO NO VIRUS, EN SERAFINA, E MAIS EN QUEN OS FUNDOU”

A Serafína é a miña menciñeira de sempre, a ela acudo tanto cando teño caída a espiñela, presinto  un mal de ollo ou calquera outra peleirada.

 Teño moita fe nela. E muller culta, preparada, fixo de moza ate segundo de enfermería en Compostela; deixouno porque sei que tivo unha revelación do Santo dos Croques, que lle falou e lle dixo:  “Serafína, deixa os estudios  e vai para a túa casa, e triunfa alí onde fracasan os médicos”...

A Serafína, coma vos digo, ten moita man, e mais  un poder curativo que lle ven de Deus, e dos seus estudios, ou a lo menos ela sempre  mo recorda antes de receitarme os seus remedios: “No es por mi poder, ni por mi sabiduria, es por el poder de Dios y de la Virgen María”.

 E, o expresa en castelán porque colleu esa rutina e mais  para que lle entendan os madrileños, e vascos, que tamén son clientes cada verán na aldea.

Fai unha sema fun cabo dela con cara de can a facerlle unha consulta.

A cada pouco teño, ou creo ter, os síntomas do cabrón ese do virus, díxenlle dun tirón.

 Expliqueille tintín por tintín as dores en todo o corpo, as toses nerviosas, e a miña intranquilidade, meu insomnio, e a miña tristura.

—Coma todos os médicos están coa casca no cu,  e coma a proba xa ma fixeron tres veces e non da a cara o bicho, eu, creo que van de changüí.

 E de ti a min Serafína, coido que están por me tomar o pelo e calan coma petos, pero saber saben algo que non me contan.

Eu teño que ter o virus ese! E non vou ao rego coas súas   explicacións.

A Serafína, coa mesma, mandoume sentar, doume a beber unha copa de augardente de  herbas para me tranquilizar  ou anestesiar un pouco, colleume das mans, miroume aos ollos  e, díxome:

— Ti Xosé, estas enfermo, pero  precisas mais consellos que medicinas.

Tes unha enfermidade epidémica do espírito, chamada o síndrome  do fura-olas errático.

 Canto tempo levas sen falar ou  sen xogar ao tute cabrón cos amigos? Canto levas sen darlle as “boas noites ben dadas” a túa dona? Cantos anos fai que non les un libro?

Ti o que estás é esgotado por exceso de repouso.

E ca mesma, receitoume oito horas pola maña, e tres pola tarde de exercicio cardio saudable co sacho na miña  horta, plantando legumes, cebolas,  tomates e  mais patacas.

Cobroume dez euros e unha galiña poñedora. Pagueille e me fun.

Agora, sete días despois desa consulta, non sei si terei que ir ao médico do seguro, que é de balde, porque o virus de seguro que non o teño, pero doer dóeme moito de dios o lombo...

O PANO DE MAN

O PANO DE MAN

O Andrés naceu fillo único duns caseteiros. E dicir fillo de labregos pobres sen terras de seu.

Tiñan coma patrimonio exclusivo o Rosendo e a  Domitila pais do Andresiño, unha vella casa de planta baixa de dúas augas, con dúas habitacións cociña e lareira, e unha  corte valeira de animais.

 O pais traballaban arreo por un pequeno xornal no gran  pazo de  Don Honorato, home de poder señorial que alí vivía ca súa dona  rodeado  duns xardíns enormes, manancial propio, dous hórreos de vinte pes cada un, un pombal de 10  metros de altura, e ate unha igrexa na que celebraba o párroco don Serapio misa tódolos dias para os donos da propiedade.

Era a familia de Don Honorato moi devoto da Virxe dos Desamparados.

A  muller era  soberbia e  de baixos instintos, ca levaba a depreciar a os serventes e caseteiros, a quen insultaba con nomes como, zalapastran, farfalláns, langrans, ou, os aparvados.

Pasados uns anos o pai  de Andrés recibiu unha carta  dun veciño e gran  amigo seu desde Venezuela, o Teófilo,  que lle axuntaba un billete de 500 pesetas e o aconsellaba emigrar a Maracaibo.

—Acó, dicíalle nela, teño unha pequena explotación petrolífera que me vai ben, e preciso de xeito urxente man de obra de moita  confianza, ou ves ti o mándame ao teu fillo.

O señor Rosendo, decidiu enviarlle ao Andrés, que tiña daquela cumprido os 16 anos.

O Andrés, traballou  dia e noite coma aprendera dos seus pais.

E pasado o tempo, sabia todo dos negocios  do  Teófilo.

Este, o Teófilo, enfermou, e deixoulle a empresa ao Andrés, que quería coma fillo propio, e  que chegou deste xeito a ser un dos empresarios mais ricos de Venezuela.

O Andrés decidiu, contando con 53 anos, nun golpe de morriña, vender a explotación e  retornar a súa parroquia.

Antes  de elo mandou mercar e restaurar o Pazo de Don Honorato  que daquela estaba en ruínas.

Chegou o Andrés a súa terra, e o primeiro que fixo foi dirixirse a o novo párroco, entregarlle unha boa axuda para mellorar a igrexa parroquial, e  pedirlle un consello que polo visto foi asi:

—Veño ao lugar onde nacín porque quero aquí vivir e morrer.

 Preciso señor cura, eu  que non teño experiencia algunha das mulleres, coñecer unha axeitada para min nesta parroquia.

 Non veño a facer negocio algún nin preocuparme de nada parecido, non o preciso xa.

Quixera que vostede que sabe case todo sobre as familias e as mozas de aquí,  me elixira unha para me casar con ela, co ánimo e intención de deixar nas súas mans, o pazo e  canto teño, a alguén que saiba administralo, coidarme,  e favorecer  aos mais necesitados deste lugar.

O señor cura, abraiado e confundido como bo practicante católico, comprometeuse a comunicarllo aos veciño na misa do domingo, e así foi.

Alí mesmo e voluntariamente, para tan grande obxectivo social,  presentáronse unha ducia de mozas ca mellor boa fe e sen interese aparente, e dicir  sen ter en conta a  boa planta e poder económico de Don Andrés, que daquela xa era “Don” para todos os veciños.

A selección, dando por suposto que todas as mulleres eran honestas, e traballadoras, por suxestión do señor cura realizouse do seguinte xeito:

A cada moza se lle entregaría un pano de man igual, que todas elas mollarían ao mesmo tempo no manancial do Pazo, e despois estendendo o brazo agardarían a que fora o vento os que os fora secando.

O primeiro que secara, de acordo co tribunal, formado polo sacerdote e tres persoas moi respectadas da parroquia, sería a nova dona do Pazo e dona tamén de Don Andrés.

O certo e  que tódalas mozas eran merecentes de louvanza, todas intelixentes, traballadoras e honradas, pero postos a buscar algunhas diferencias, a Lucia, era claramente a mais fea de todas elas.

A Lucia, non era bonita pero non tiña nada de tonta para compensar outras eivas. A natureza e moi sabia.

Unha vez mollados o panos de man e con el a vista nos brazos das mozas, unhas rían, outras nerviosas falaban entre elas de cousas de ir e vir, outras miraban ao ceo o parecer pedíndolle algún favor... e mentres tanto, a Lucia, axitaba ao vento de dereita a esquerda  o brazo con pano de man, e berráballe entre gargalladas as súas amigas:

—A min tanto me da casar coma no, casar coma non, casar coma non, casar coma non !

Hoxe a Lucia é o amor de Don Andrés, e teñen un par de fillas preciosas nun Pazo, onde a  cociña e a  capela están abertas para todos, pois non so de pan vive o home... ou as mulleres.