O PANO DE MAN
O Andrés naceu fillo único duns caseteiros. E dicir fillo de labregos pobres sen terras de seu.
Tiñan coma patrimonio exclusivo o Rosendo e a Domitila pais do Andresiño, unha vella casa de planta baixa de dúas augas, con dúas habitacións cociña e lareira, e unha corte valeira de animais.
O pais traballaban arreo por un pequeno xornal no gran pazo de Don Honorato, home de poder señorial que alí vivía ca súa dona rodeado duns xardíns enormes, manancial propio, dous hórreos de vinte pes cada un, un pombal de 10 metros de altura, e ate unha igrexa na que celebraba o párroco don Serapio misa tódolos dias para os donos da propiedade.
Era a familia de Don Honorato moi devoto da Virxe dos Desamparados.
A muller era soberbia e de baixos instintos, ca levaba a depreciar a os serventes e caseteiros, a quen insultaba con nomes como, zalapastran, farfalláns, langrans, ou, os aparvados.
Pasados uns anos o pai de Andrés recibiu unha carta dun veciño e gran amigo seu desde Venezuela, o Teófilo, que lle axuntaba un billete de 500 pesetas e o aconsellaba emigrar a Maracaibo.
—Acó, dicíalle nela, teño unha pequena explotación petrolífera que me vai ben, e preciso de xeito urxente man de obra de moita confianza, ou ves ti o mándame ao teu fillo.
O señor Rosendo, decidiu enviarlle ao Andrés, que tiña daquela cumprido os 16 anos.
O Andrés, traballou dia e noite coma aprendera dos seus pais.
E pasado o tempo, sabia todo dos negocios do Teófilo.
Este, o Teófilo, enfermou, e deixoulle a empresa ao Andrés, que quería coma fillo propio, e que chegou deste xeito a ser un dos empresarios mais ricos de Venezuela.
O Andrés decidiu, contando con 53 anos, nun golpe de morriña, vender a explotación e retornar a súa parroquia.
Antes de elo mandou mercar e restaurar o Pazo de Don Honorato que daquela estaba en ruínas.
Chegou o Andrés a súa terra, e o primeiro que fixo foi dirixirse a o novo párroco, entregarlle unha boa axuda para mellorar a igrexa parroquial, e pedirlle un consello que polo visto foi asi:
—Veño ao lugar onde nacín porque quero aquí vivir e morrer.
Preciso señor cura, eu que non teño experiencia algunha das mulleres, coñecer unha axeitada para min nesta parroquia.
Non veño a facer negocio algún nin preocuparme de nada parecido, non o preciso xa.
Quixera que vostede que sabe case todo sobre as familias e as mozas de aquí, me elixira unha para me casar con ela, co ánimo e intención de deixar nas súas mans, o pazo e canto teño, a alguén que saiba administralo, coidarme, e favorecer aos mais necesitados deste lugar.
O señor cura, abraiado e confundido como bo practicante católico, comprometeuse a comunicarllo aos veciño na misa do domingo, e así foi.
Alí mesmo e voluntariamente, para tan grande obxectivo social, presentáronse unha ducia de mozas ca mellor boa fe e sen interese aparente, e dicir sen ter en conta a boa planta e poder económico de Don Andrés, que daquela xa era “Don” para todos os veciños.
A selección, dando por suposto que todas as mulleres eran honestas, e traballadoras, por suxestión do señor cura realizouse do seguinte xeito:
A cada moza se lle entregaría un pano de man igual, que todas elas mollarían ao mesmo tempo no manancial do Pazo, e despois estendendo o brazo agardarían a que fora o vento os que os fora secando.
O primeiro que secara, de acordo co tribunal, formado polo sacerdote e tres persoas moi respectadas da parroquia, sería a nova dona do Pazo e dona tamén de Don Andrés.
O certo e que tódalas mozas eran merecentes de louvanza, todas intelixentes, traballadoras e honradas, pero postos a buscar algunhas diferencias, a Lucia, era claramente a mais fea de todas elas.
A Lucia, non era bonita pero non tiña nada de tonta para compensar outras eivas. A natureza e moi sabia.
Unha vez mollados o panos de man e con el a vista nos brazos das mozas, unhas rían, outras nerviosas falaban entre elas de cousas de ir e vir, outras miraban ao ceo o parecer pedíndolle algún favor... e mentres tanto, a Lucia, axitaba ao vento de dereita a esquerda o brazo con pano de man, e berráballe entre gargalladas as súas amigas:
—A min tanto me da casar coma no, casar coma non, casar coma non, casar coma non !
Hoxe a Lucia é o amor de Don Andrés, e teñen un par de fillas preciosas nun Pazo, onde a cociña e a capela están abertas para todos, pois non so de pan vive o home... ou as mulleres.
